Dekabr 9, 2021

Türkiyə ABŞ səfirini və daha 9 nəfəri qovmaq üçün hərəkətə keçib

Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan ABŞ, Almaniya və Fransa da daxil olmaqla 10 dövlətin səfirini persona non-qrata elan edilməsi barədə göstəriş verib.

Turaz.org xəbər verir ki, bu, fəal Osman Kavalın təcili azad edilməsinə çağıran səfirlərin bəyanatından sonra baş verib.
O, mühakimə olunmasa da, etirazlar və çevriliş cəhdi ilə əlaqədar dörd ildən artıq həbsdədir.

Persona non qrata diplomatik statusu ləğv edə bilər və çox vaxt elçilərin qovulması və ya tanınmasının geri götürülməsi ilə nəticələnir.

Bu həftə cənab Kavala ilə bağlı bəyanat ABŞ, Kanada, Fransa, Finlandiya, Danimarka, Almaniya, Hollandiya, Yeni Zelandiya, Norveç və İsveç səfirliklərindən birgə gəlib. Yeddisi Türkiyənin NATO müttəfiqidir.

Avropanın əsas insan haqlarına nəzarət orqanı olan Avropa Şurası Türkiyəyə son xəbərdarlıq edib ki, Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin cənab Kavalanı mühakimə olunana qədər azadlığa buraxmaq qərarına əməl etsin.

Şənbə günü Əskişəhərdə izdiham qarşısında çıxış edən cənab Ərdoğan deyib ki, səfirlər “Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinə gəlib əmr verməyə cəsarət edə bilməzlər”.

O, deyib: “Mən xarici işlər nazirimizə lazımi göstəriş verdim və dedim ki, nə etmək lazımdır. Bu 10 səfir birdən-birə persona non-qrata elan edilməlidir. Siz bunu dərhal həll edəcəksiniz”.

Ancaq indi nə baş verəcəyi bəlli deyil. Türkiyə mediası xəbər verir ki, cənab Ərdoğan deyib ki, səfirlər ya Türkiyəni başa düşməlidirlər, ya da getməlidirlər.

Almaniyanın xarici işlər nazirliyi bu məsələdə iştirak edən ölkələrin “intensiv məsləhətləşmələr” apardığını bildirsə də, indiyədək səfirlərdən çox az cavab verilib.

Türkiyə rəsmilərindən heç bir rəsmi bildiriş daxil olmayıb.

Norveç Xarici İşlər Nazirliyi Reuters agentliyinə bildirib ki, onun nümayəndəsi “qovulmağa əsas verən heç bir iş görməyib”.

Türkiyənin Xarici İşlər Nazirliyi çərşənbə axşamı səfirləri Kavala işi ilə bağlı “məsuliyyətsiz” bəyanatlarına etiraz etmək üçün çağırıb.

Səfirliklərin bəyanatında Osman Kavalanın məhkəməsində “demokratiyaya, qanunun aliliyinə və Türkiyə məhkəmə sistemində şəffaflığa hörmətə kölgə salan davamlı gecikmələr” tənqid edilib.

Cənab Kavala keçən il 2013-cü ildə ümummilli etirazlarla bağlı ittihamlardan bəraət qazanıb, lakin demək olar ki, dərhal yenidən həbs olunub.

2016-cı ildə Ərdoğan hökumətinə qarşı hərbi çevrilişə cəhdlə bağlı bəraət hökmü ləğv edilib və yeni ittihamlar əlavə edilib.
Kavala hər hansı qanun pozuntusunu rədd edir və Ərdoğan hökumətinin tənqidçiləri onun işinin müxalifətə qarşı geniş repressiya nümunəsi olduğunu deyirlər.

Bu həftənin əvvəlində cənab Ərdoğan Türkiyənin məhkəmə sistemini müdafiə edərək demişdi: “Xarici işlər nazirimizə dedim: Ölkəmizdə bu qədər ev sahibi olmaq lüksümüz ola bilməz. Türkiyəyə belə bir dərs vermək sizin məsuliyyətinizdirmi? Siz özünüzü kim hesab edirsiniz?”

Kavala işi Türkiyə hökuməti ilə onun Qərb müttəfiqləri arasında gərginliyə səbəb olub. Türkiyə öz tənqidçilərinə qarşı cinayət qanunu tətbiq etməkdə və qanunun aliliyini pozmaqda ittiham olunur. Kavala hadisəsini misal göstərmək olar.

Bir iş adamı kimi, cənab Kavala söz azadlığı və demokratiya üçün kampaniya aparırdı. Prezident Ərdoğan 2013-cü ildə Türkiyədə keçirilən Gəzi etirazlarını dəstəklədiyini deyir. O, bu etirazların özünü və hökumətini devirmək məqsədi daşıdığını düşünür. Buna görə də o hesab edir ki, cənab Kavalanın azadlığa buraxılması ilə bağlı bütün çağırışlar birbaşa özünü hədəfə alır. Ona görə də onun sərt cavabı belədir:

Türkiyə rəsmiləri mənə dedilər ki, işin nə vaxt başlayacağını bilmirlər. Amma əgər belədirsə, indi səsini ucaldan ölkələrdən cavab gözləyə bilərik və bu, onsuz da çətin vəziyyətdə olan Türkiyə iqtisadiyyatı üçün fəsadlara səbəb olacaq, çünki bu ölkələrin bəziləri Türkiyənin ən böyük ticarət tərəfdaşlarıdır.

Bu, çox cəsarətli addımdır, yəqin ki, seçkilərə il yarım qalmış, xüsusən də daxili siyasət üçün güc nümayişidir. Bəzi analitiklər bunun daxili istehlak üçün ritorika olduğuna inanırlar. Digərləri isə Ərdoğanın bu əmri yerinə yetirməkdə ciddi ola biləcəyini iddia edirlər.

Tərcümə edən: Həmidə İskəndərova

Həmçinin bax: https://turaz.org/qirgizistanda-kulek-ve-gunes-elektrik-stansiyalari-yaradilacaq/

Translate »